گزیده ای از بیانات رهبر انقلاب درباره کرسی های آزاد اندیشی

رهبر  را ه اندازی کرسی های نقد و نظریه پردازی و آزاد اندیشی از جمله موضوعات بنیادی و مبنایی است که رهبر انقلاب از همان سال های آغازین دهه هشتاد در پاسخ به نامه جمعی از فضلای حوزه علمیه قم مورد توجه قرار دادند و در مناسبت های مختلفی که با استادان، دانشجویان و طلاب و فضلای حوزه و دانشگاه دیدار داشتند، اهمیت این موضوع را تبیین و بر اجرای آن تأکید می کردند. متأسفانه این مطالبه رهبری با وجود پیشینه ارزشمند نقد و آزاد اندیشی در حوزه ها که مراکز کهن و قدیمی جامعه ما هستند، آن چنان که باید دنبال نشد تا آن جا که به تازگی در دیدار نخبگان از آن گلایه کردند.البته طی این سال ها شورای عالی انقلاب فرهنگی هیئت حمایت از کرسی های نقد، مناظره و نظریه پردازی را راه اندازی و تأسیس کرد و تا کنون کرسی های متعدد نظریه پردازی و نوآوری را تشکیل داده و نظریه های نویی را مورد تأیید قرار داده است.اما در کنار این کرسی های نظریه پردازی که به استادان و اندیشمندان حوزه و دانشگاه و عرصه تولید علم مربوط می شود، کرسی های آزاد اندیشی که بیشتر به عرصه دانشجویی و فضای کلی حوزه و دانشگاه ارتباط پیدا می کند و هدف آن پاسخ گویی به شبهات در یک فضای علمی و گفتمان سازی است، نمود و ظهور و بروزی نداشته است و با وجود برگزاری بیش از هزار کرسی آزاد اندیشی در موسسات و مراکز آموزش عالی، تأثیر قابل توجهی در فضاهای علمی در پی نداشته است.در ادامه برخی از بیانات رهبری در این باره را مرور می کنیم.

چرا شما جوان ها کرسی های آزادفکری را به وجود نیاوردید؟

بنده گفتم کرسی آزادفکری را در دانشگاه ها به وجود بیاورید. خوب، شما جوان ها چرا به وجود نیاوردید؟ شما کرسی آزادفکری سیاسی را، کرسی آزادفکری معرفتی را تو همین دانشگاه تهران، تو همین دانشگاه شریف، تو همین دانشگاه امیرکبیر به وجود بیاورید. چند نفر دانشجو بروند، آنجا حرفشان را بزنند، حرف همدیگر را نقد کنند، با همدیگر مجادله کنند. حق، آنجا خودش را نمایان خواهد کرد.حق این جوری نمایان نمی شود که کسی یک انتقادی را پرتاب بکند. این جوری که حق درست فهمیده نمی شود. ایجاد فضای آشفته ذهنی با لفاظی ها هیچ کمکی به پیشرفت کشور نمی کند. شما تجربه این پدر پیرتان را در این زمینه داشته باشید. آنی که کمک می کند به پیشرفت کشور، آزادی واقعی فکرهاست؛ یعنی آزادانه فکر کردن، آزادانه مطرح کردن، از هو و جنجال نترسیدن، به تشویق و تحریض این و آن هم نگاه نکردن. یک وقت شما یک حرفی می زنید، ناگهان می بینید همه ناظران سیاسی جهان که وجودشان انباشته از پلیدی و خباثت است، برای شما کف می زنند. به این تشویق نشوید. به قول رایج بین جوان ها، جوگیر نشوید. بحث درست بکنید، بحث منطقی بکنید. سخنی را بشنوید، سخنی را بگویید؛ بعد بنشینید فکر کنید. این همان دستور قرآن است. «فبشر عباد. الذین یستمعون القول فیتبعون احسنه». سخن را باید شنفت، بهترین را انتخاب کرد. و الا فضای جنجال درست کردن، همین می شود که دیدید. جنجال قبل از انتخابات، بعد از انتخابات، انعکاسش می شود این؛ به خصوص وقتی دست بیگانه هم دخالت دارد.

بیانات در دیدار جمعی از نخبگان کشور (۸۸٫۸٫۶)

کرسی های مباحثه و مناظره را در حوزه علمیه عرف کنید

یکی از موضوعاتی که حتما لازم است من عرض بکنم، مسئله آزاداندیشی است که در بعضی از صحبت های آقایان بود. چرا این کرسی های آزاداندیشی در قم تشکیل نمی شود؟ چه اشکالی دارد؟ حوزه های علمیه ما، همیشه مرکز و مهد آزاداندیشی علمی بوده و هنوز که هنوز است، ما افتخار می کنیم و نظیرش را نداریم در حوزه های درسی غیر حوزه علمیه، که شاگرد پای درس به استاد اشکال کند، پرخاش کند و استاد از او استشمام دشمنی و غرض و مرض نکند. طلبه آزادانه اشکال می کند، هیچ ملاحظه استاد را هم نمی کند. استاد هم مطلقا از این رنج نمی برد و ناراحت نمی شود، این خیلی چیز مهمی است. خوب، این مال حوزه ماست. در حوزه های علمیه ما، بزرگانی وجود داشته اند که هم در فقه سلیقه ها و مناهج گوناگونی را می پیمودند، هم در برخی از مسائل اصولی تر؛ فیلسوف بود، عارف بود، فقیه بود، این ها در کنار هم زندگی می کردند با هم کار می کردند؛ سابقه حوزه های ما این جوری است. یکی، یک مبنای علمی داشت، دیگری آن را قبول نداشت. اگر شرح حال بزرگان و علما را نگاه کنید، از این قبیل مشاهده می کنید.مرحوم صاحب حدائق با مرحوم وحید بهبهانی، نقطه مقابل؛ هر دو در کربلا زندگی می کردند؛ معاصر، مباحثه هم می کردند با هم. یک شب در حرم مطهر سیدالشهدا (سلام ا… علیه) این ها سر یک مسئله ای شروع کردند بحث کردن، تا اذان صبح این دو نفر روحانی ایستاده -حالا وحید بهبهانی آن وقت نسبتا جوان بوده، اما صاحب حدائق پیرمردی هم بوده- بحث کردند! مباحثه هم می کردند با هم، منازعه هم می کردند، اما هر دو هم بودند، هر دو هم درس می گفتند. من شنیدم که شاگردان وحید -که وحید تعصب شدیدی علیه اخباری ها داشت- مثل صاحب ریاض و بعضی دیگر از شاگردان وحید، می رفتند درس صاحب حدائق هم شرکت می کردند! این جوری بوده؛ ما تحمل را در حوزه باید بالا ببریم. خوب، یکی مشرب فلسفی دارد، یکی مشرب عرفانی دارد، یکی مشرب فقاهتی دارد، ممکن است همدیگر را هم قبول نداشته باشند. من چند ماه پیش از این، در مشهد گفتم که مرحوم آ شیخ مجتبی قزوینی (رضوان ا… تعالی علیه) مشرب ضدیت با فلسفه حکمت متعالیه، مشرب ملاصدرا، داشت -ایشان شدید، در این جهت خیلی غلیظ بود- امام (رضوان ا… علیه) چکیده و زبده مکتب ملاصدراست؛ نه فقط در زمینه فلسفی اش، در زمینه عرفانی هم همین جور است. خوب، مرحوم آ شیخ مجتبی نه فقط امام را قبول داشت، از امام ترویج می کرد تا وقتی زنده بود. ترویج هم از امام کرد؛ ایشان بلند شد از مشهد آمد قم، دیدن امام. مرحوم آ میرزا جواد آقا تهرانی در مشهد جزو برگزیدگان و زبدگان همان مکتب بود، اما ایشان جبهه رفت. با تفسیر حمد امام که در تلویزیون پخش می شد، مخالف بودند؛ به خود من  گفتند؛ هم ایشان، هم مرحوم آقای مروارید، اما حمایت می کردند. از لحاظ مشرب و ممشا مخالف، اما از لحاظ تعامل سیاسی، اجتماعی، رفاقتی، با هم مأنوس؛ همدیگر را تحمل می کردند. در قم باید این جوری باشد.یک نفری نظر فقهی می دهد، نظر شاذی است. خیلی خوب، قبول ندارید، کرسی نظریه پردازی تشکیل بشود و مباحثه بشود؛ پنج نفر، ده نفر فاضل بیایند این نظر فقهی را رد کنند با استدلال؛ اشکال ندارد. نظر فلسفی داده می شود همین جور، نظر معارفی و کلامی داده می شود همین جور، مسئله تکفیر و رمی و این حرف ها را بایستی از حوزه ورانداخت؛ آن هم در داخل حوزه نسبت به علمای برجسته و بزرگ؛ یک گوشه ای از حرفشان با نظر بنده حقیر مخالف است، بنده دهن باز کنم رمی کنم؛ نمی شود این جوری، این را باید از خود داخل طلبه ها شروع کنید. این یک چیزی است که جز از طریق خود طلبه ها و تشکیل کرسی های مباحثه و مناظره و همان نهضت آزاد فکری و آزاداندیشی که عرض کردیم، ممکن نیست. این را عرف کنید در حوزه علمیه؛ در مجلات، در نوشته ها گفته شود. بیانات رهبری در دیدار جمعی از استادان، فضلا و طلاب حوزه های علمیه (۸/۶/۸۶)

 






اخبار مرتبط

  • اقدامات روزآمد حوزه بیشتر اطلاع رسانی شود
  • محورهای پژوهشی و تبلیغى ماه صفر
  • از ایجاد فرقه و تفرقه تا ترور مردم و مسؤولان در دهه نخست انقلاب
  • آیت الله نوری همدانی خواستار توجه به مشکلات معیشتی طلاب شد
  • تأکید آیت الله علوی گرگانی بر ضرورت اجرای طرح هدفمندی مرکز خدمات
  • سعی شیاطین برای واگرایی هنر و هنرمندان از مفاهیم انقلاب را باطل کنید
  • بر همت رزمندگان دلیر فلسطینی درود می‌فرستم
  • مسلمانان به یاری مردم فلسطین بشتابند
  • دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


    4 + = 13